श्री. सागर लोया.....एक धडपड्या यशस्वी तरूण...

संस्कृत मध्ये एक सुभाषित आहे...
           उद्यमेन हि सिध्यन्ति कार्याणि न मनोरथैः ।
           न हि सुप्तस्य सिंहस्य प्रविशन्ति मुखे मृगः ।।
अर्थ.... तुम्ही मनात योजलेले काम किंवा तुमचे मनोरथ , उद्योग ( धडपड ) केल्या शिवाय ,साध्य होणार नाहीत. कारण , झोपलेल्या सिंहाची ( भूक भागविण्यासाठी ), कोणते ही हरिण स्वतःहून ,त्याच्या तोंडात शिरत नाही.
         या सुभाषिताशी सुसंगत ,अशा एका प्रगतीशील व धडपड्या तरूणाची, मी आज तुम्हाला ओळख करून देणार आहे. असा तरूण आमचा शेजारी आहे, याचा मला सार्थ अभिमान आहे. त्या तरूणाचे नाव आहे ,श्री. सागर लोया.
            श्री. सागर यांचे लहानपण ,  कष्टात आणि त्रासातच गेले. ते काॅलेजमध्ये शिकत असताना, आपला खर्च आपल्या कुटूंबावर पडू नये म्हणून, त्यांनी नोकरी केली. त्या नोकरीचा अनुभव विचारात घेऊन, त्यांनी धडपड करत ,स्वतःचा व्यवसाय सुरू केला. सुरवातीच्या काळात, अपेक्षे प्रमाणे फायदा होत नव्हता. पण जिद्दीने पाय रोवून उभे राहून,  त्यांनी स्वतःची प्रगती करून घेतली व आज ते यशस्वी व्यावसायिक झालेले आहेत.
             आता तुमच्या मनात प्रश्न येईल की ,ते  असा कोणता व्यवसाय करीत आहेत  ?  उत्तर आहे........
 " Financial Adviser "  ( आर्थिक सल्लागार ) !  श्री. सागर लोया , " आर्थिक सल्लागार " आहेत.
           तुम्ही तुमचे पैसे सरधोपट विचार करून, बॅंक , पोस्ट  इत्यादीत ठेवले , तर तुम्हाला जे व्याज मिळेल, त्याने तुम्ही फक्त वाढत्या महागाईशी, कसाबसा सामना करू शकाल. पण तुम्हाला त्यातून , आर्थिक फायदा मिळणार नाही.  जाणवण्या इतपत किंवा भरपूर आर्थिक फायदा मिळवायचा असेल , तर तुम्हाला थोडाफार धोका पत्करावाच लागेल.  तुम्हाला Aggressive investment ( आक्रमक गुंतवणूक ) करावी लागेल. त्या साठी तुम्हाला  ,आर्थिक सल्लागाराची गरज आहे. तो तुमच्या आर्थिक अपेक्षांचा विचार करून, सुयोग्य गुंतवणूक कोणती ते सांगू शकतो.
              श्री. सागर , जवळ जवळ सर्व प्रकारच्या, आर्थिक  गुंतवणुकी संबंधी सल्ला देतात. त्यांच्या म्हणण्या नुसार ,भारतातील केवळ ५ ते ७ % लोक आक्रमक गुंतवणुकीचा विचार करतात. त्यात आर्थिक जाणीव असलेल्या, तरूणाईचेच प्रमाण जास्त आहे. अमेरिकेत हेच प्रमाण ,जवळ जवळ ३० ते ३५ % आहे.
             श्री. सागर लोया यांचे वय ,फक्त ३६ वर्षे आहे. गेली १७ वर्षे ते या व्यवसायाचा अभ्यास करत करत, आता त्यात आता सुस्थिर झालेले आहेत.
            श्री. सागर यांना , त्यांच्या " आर्थिक सल्लागार " या व्यवसाया संबंधी  अनेक प्रश्न  , मी विचारले. उदाहरणार्थ , आर्थिक गुंतवणूकीचे किती प्रकार आहेत ? आक्रमक गुंतवणूकीत फायदे कोणते ? त्यात धोका कशा प्रकारचा व कितपत आहे ? शेअर बाजार म्हणजे नक्की काय ? मेन  ब्रोकर व सब ब्रोकर म्हणजे काय ? त्यांचे क्वालिफिकेशन काय असते ?  शेअर बाजारातील तेजी आणि मंदी ,कशा मुळे होते ? प्रत्यक्ष गुंतवणूक आणि अप्रत्यक्ष गुंतवणूक , म्हणजे काय ?  आर्थिक गुंतवणूक सल्लागाराला कोणते कोणते आर्थिक विषय , हाताळावे लागतात ? इत्यादी इत्यादी...... त्या सर्वांची ,त्यांनी सविस्तर आणि समाधानकारक उत्तरे दिली. त्यांच्या त्या क्षेत्रातील  सखोल ज्ञानाने, मी अक्षरशः दिपून गेलो.
            श्री. सागर लोया यांच्या लहान वयाचा विचार करता , ते अजूनी खूप खूप प्रगती करून ,आपली उन्नती करून घेतील ,यात मुळीच शंका नाही. श्री. सागर यांना त्यांच्या व्यवसायात , त्यांची पत्नी सौ. हिरल लोया यांची बहुमूल्य मदत होते , हे त्यांनी अत्यंत अभिमानाने सांगीतले. त्या दोघांना  चि. अरूष हा मुलगा आहे. तो लहान आहे.
              एकूण श्री. सागर यांनी ,त्यांच्याशी बोलताना मला आर्थिक विश्वाचे  , थोडेफार " विश्वरूप दर्शन "  घडविले ,असे म्हणायला हरकत नाही. त्यांची व्यवसायात पुढे जाण्याची सर्वंकष  जिद्द पाहून , मी स्तिमित झालो.                                       
              शेवटी श्री. व सौ. आणि चिरंजीव लोया परिवाराचे सर्व मनोरथ पूर्ण होवोत , त्यांची खूप खूप भरभराट होवो , अशी  शुभेच्छा देतो आणि थांबतो.

कै. बाबूराव आणि कै. उषा वहिनी चांदोरकर

आज, मी तुम्हाला ओळख करून देणार आहे , त्यांचे नाव आहे ,कै. अरूण विश्वंभर ऊर्फ बाबूराव चांदोरकर. आज ते आणि त्यांच्या पत्नी उषा वहिनी  , दोघे ही हयात नाहीत. पण त्या दोघांच्या आठवणीने , माझ्या मनाचा हळवा कोपरा, नक्कीच व्यापलेला आहे.
              बाबूराव आणि मी , आम्ही दोघेही, " मेरी " या शासकीय संशोधन संस्थेत नोकरीला असल्याने ,आमचा परिचय होता. पण ते जेंव्हा आमच्याच विभागात बदलून आले , त्या वेळी परिचयाचे रूपांतर, प्रगाढ स्नेहात झाले.
                  बाबूराव म्हणजे शिस्तप्रिय माणूस !  त्यांना वाचनाची जबरदस्त आवड होती. सुट्टीच्या दिवशी एखादे पुस्तक हातात धरले, तर ते संपविल्या शिवाय खाली ठेवत नसत.  बाबूराव एके काळी,  मल्लखांब पटू होते. त्यांना बाईक चालविण्याचा शौक होता. तसेच ते पोहण्यात ही तरबेज होते. एकदा नाशकातील गोदावरी नदीला पूर आलेला असताना, त्यांनी पुरात उडी ठोकून ,बुडणार्‍या माणसाला वाचविण्याचे यशस्वी धाडस केले होते.  बाबूरावांना पाठ दुखीचा त्रास सुरू झाल्या नंतर  मल्लखांब , बाईक चालविणे , पोहणे या गोष्टी डाॅक्टरांच्या सल्ल्या नुसार , बंद कराव्या लागल्या.
               कोणती ही नवीन गोष्ट शिकण्यात , त्यांना रस होता. गणित या विषयात, त्यांना विशेष गती होती. मुलांना गणित शिकविताना ,त्यातली एखादी गोष्ट अडली, तर त्याचा पिच्छा करून ,  गणित सोडविल्या शिवाय बाबूराव स्वस्थ बसायचे नाहीत.
               बाबूराव तसे कडक आणि वेळेला स्पष्ट वक्ते होते. बाबूराव मैत्रीला जागणारे होते. एकदा आॅफिसमध्ये,  मला कोणीतरी कांही तरी , लागट बोलले.  त्या बरोबर बाबूरावांचा पारा चढला .त्यांनी त्या व्यक्तीला, असं कांही सुनावलं की ,त्यांने तिथून काढता पाय घेतला.  त्या व्यक्तीने पुन्हा  ,तो विषय काढण्याचे धाडस ,कधी ही केले नाही.
              बाबूरावांच्या मनाचा हळवा कोपरा म्हणजे, त्यांची मुले ! मुलांना बरं नसलं तर ,एरवी मनाने कडक असणारे बाबूराव ,फार हळवे व्हायचे.
             बाबूराव म्हणजे खवैय्या माणूस ! त्यांच्या पत्नी   उषावहीनी , या चांदोरकरांच्या घरची अन्नपूर्णाच  होत्या.  वहिनींचं माहेर त्र्यंबकेश्वर ! तिथे माहेरी आणि इथे सासरी ,दोन्हीकडे माणसांची आवक जावक भरपूर असायची.  पण

वहिनींनी कधी ही ,कोणाला टाळलं नाही. त्यांच्या हाताला वेगळीच चव होती. त्यांच्या हातचा एखादा पदार्थ तुम्ही खाल्लात,  तर ती विशिष्ठ चव ,तुम्ही आयुष्यभर विसरणार नाही. दर नवरात्रात ते आम्हा दोघांना मेहूण म्हणून, जेवायला बोलावत. वहिनींच्या हातच्या स्वादिष्ट पुरण पोळीची चव , अजून ही  आमच्या दोघांच्या जिभेवर रेंगाळते आहे. तसेच वहिनींच्या हातचा तिळगूळ ! तो चविष्ठ, खुसखुशीत तिळगूळ ,मी आयुष्यात कधी ही विसरणार नाही. दर  वर्षी संक्रांतीला ,मला त्या तिळगुळा मुळे ,बाबुराव आणि उषा वहिनींची आठवण झाल्या शिवाय रहात नाही.
             बाबूराव दि. ८ जून १९९३ ला नोकरीत असतानाच  गेले. बरेच दिवस ते आजारी होते. भरपूर उपचार झाले , पण उपयोग झाला नाही. ते गेले त्या वेळी मी , शासकीय बदलीवर सांगलीत होतो. बाबूरावांची व माझी , ते जाण्या पूर्वीची , शेवटची भेट झाली नाही , याचे मला आज ही दुःख होते आहे.
               उषावहिनी दि. २२ जून १९९८ ला गेल्या. एक हसत मुख , सुगरण ,व्यक्तीमत्व काळाच्या पडद्या आड गेलं !
                  बाबुरावांना  चि. उदय व  चि. सौ. कल्याणी कुलकर्णी , अशी दोन मुले आहेत. दोघे ही आपापल्या संसारात  सुव्यवस्थित आहेत.
                 मी हा लेख लिहीतो आहे, त्या वेळी जून महिनाच चालू आहे. दोघांचे ही स्मृतिदिन , याच महिन्यात आहेत. कै. बाबूराव आणि कै. उषावहिनी या दोघांना , प्रेमपूर्वक आदरांजली वाहतो आणि थांबतो.

श्री. श्रीकृृृृृष्ण दास्ताने , टायपिंगची AK 47....

मराठीत एक म्हण आहे. " लाथ मारीन , तिथे पाणी काढीन ". त्याचा अर्थ ,मी ज्या क्षेत्रात पदार्पण करीन , तिथे यशस्वी होईन !
            या म्हणीचा प्रत्यय करून देणार्‍या व्यक्तीमत्वाची,  मी , आज तुम्हाला ओळख करून देणार आहे. त्या व्यक्तीचे नाव आहे ,श्री. श्रीकृष्ण दास्ताने.
             श्री. दास्ताने, मेरीत आॅफिस मध्ये  टायपिस्ट होते. तुम्ही म्हणाल, यात विशेष काय ? भरपूर टायपिस्ट आम्ही पाहिलेत. पण श्री. दास्ताने यांचे वैशिष्ठ्य म्हणजे , त्यांनी अखिल भारतीय स्तरावर, टायपिंगच्या ज्या स्पर्धा होतात, त्यात उत्तुंग यश मिळविले आहे. या स्पर्धेचे वैशिष्ठ्य म्हणजे , सतत तीन तास टायपिंग करावे लागते . तुमची टायपिंगची अचुकता, ९९.९ % इतकी लागते. शिवाय तुमचा स्पिड ही ठेवावा लागतो. तीन तास केलेल्या इंग्रजी टायपिंग मध्ये,  केवळ ०.१ %  इंग्रजी स्पेलिंगची  चूक चालते. त्या पेक्षा जास्त  चुका झाल्यास, तुमचा पेपर बाजूला फेकून दिला जातो. अशा या कठीण स्पर्धेत ,श्री. दास्ताने यांचा नंबर थोडक्यात
चुकला ,अन्यथा ते ,जागतीक टायपिंग स्पर्धेसाठी पात्र ठरले असते. ही  फार मोठी उपलब्धी आहे.
             गोदरेज कंपनी तर्फे ,त्यांनी मुंबईत व पुण्यात झालेल्या राज्य स्तरीय स्पर्धेत, प्रथम क्रमांक मिळविला आहे. या स्पर्धेत साठी अचुकता किमान ९९ % लागते. शिवाय स्पीड ही महत्वाचा असतो.
              श्री. दास्ताने टायपिंग करताना ,त्यांच्या टायपिंग मशिनचा आवाज, ऐकण्या सारखा असतो. सिनेमात एके 47 मशिन गन मधून ,गोळ्या बाहेर पडताना ,जसा आवाज आपण ऐकलेला असतो , अगदी तसाच आवाज ,श्री. दास्ताने यांच्या टायपिंग मशिनचा असतो. पण त्यात ही एक प्रकारची , नाद मधुरता असते.
                   श्री. दास्ताने ,उत्तम क्रिकेटर ही आहेत.  ते फास्ट बोलर आहेत. एके काळी , ते मेरी आॅफिसच्या टीमचे ,मुख्य आधार स्तंभ होते. त्यांची  नाशिक जिल्हा स्तरा वरील क्रिकेट टीम मध्ये, निवड झालेली होती. नाशिकच्या आंतर जिल्हा मॅचेस मध्ये , त्यांनी एका डावात ९ विकेट्स घेण्याचा विक्रम केला होता. प्रसिध्द क्रिकेटर ,श्री. एकनाथ सोलकर, यांचे मार्गदर्शन ,श्री. दास्ताने यांना लाभलेले आहे. मेरी आॅफिसच्या टीम तर्फे खेळताना, त्यांनी तीन चार शतके ही ठोकली आहेत. कांही कारणाने क्रिकेट खेळणं, त्यांना फार काळ पुढे चालू ठेवता आले नाही  , अन्यथा त्यांनी भारतीय क्रिकेट विश्व ही ,नक्की गाजवून सोडलं असतं , यात मला तरी शंका वाटत नाही.
                 साईड बिझीनेस म्हणून ,श्री. दास्ताने यांनी, HDFC Fixed Deposit , LIC ची एजन्सी , Mediclaim पाॅलिसी इत्यादी ,लोकांना देण्याचा व्यवसाय केलेला आहे. नुसता व्यवसाय करून ते थांबले नाहीत. तिथे ही त्यांनी ,नाशिक जिल्ह्यात एक नंबर मिळविला आहे. सर्वात जास्ती व्यवसाय केल्या बद्दल, त्यांना अनेकदा गौरविण्यात आलेले आहे.
              श्री. दास्ताने यांचा, मित्र संग्रह ही भरपूर आहे. त्यांची वाणी गोड असल्याने, एखादा माणूस त्यांचा मित्र झाला की ,तो कायमचा त्यांच्या सपर्कात राहतोच .
               श्री. दास्ताने यांचे वय, आता ७२ वर्षांचे आहे. त्यांना कधी ही भेटलं की ,त्यांच्यातला सळसळता उत्साहाचा झरा, नेहमीच समोरच्याला आनंद देतो. श्री. दास्ताने यांना दोन मुले आहेत. दोन्ही ही मुले उत्तम रीत्या स्थिर स्थावर आहेत. सौ. वहिनींची त्यांना समर्थ साथ आहेच !
                  जिथे जातील, तिथे कायम नंबरात येणार्‍या, श्री. श्रीकृष्ण दास्ताने यांना आणि सौ. वहिनींना,  उदंड आणि निरामय आयुष्य लाभो, ही सदिच्छा व्यक्त करतो आणि थांबतो.

सौ, मधुरा क्षेमकल्याणी...बहुरंगी व्यक्तीमत्व

समाजात कांही लोक असे असतात की , जे स्वतः ही पुढे जात नाहीत आणि इतरांना ही जाऊ देत नाहीत. कांही असे असतात की, ज्यांना फक्त स्वतःलाच पुढे जायचं असतं , इतरांना ते पुढे जाऊच देत नाहीत . समाजात फारच थोडे लोक असे असतात,  की ज्यांना स्वतःला ही पुढे जायचं असतं आणि समाजाला ही त्यांना, आपल्या सोबत पुढे न्यायचं असतं.
           वरील पैकी , तिसर्‍या प्रकारच्या लोकांच्या पैकी, एका व्यक्तीमत्वाची, मी आज तुम्हाला ओळख करून देणार आहे. त्या व्यक्तीचे नाव आहे ,सौ. मधुरा भोकरे क्षेमकल्याणी !
                  माहेर मिरजचे भोकरे आणि सासर नाशिकचे क्षेमकल्याणी ! मी पण मिरजचाच ! त्या मुळे मिरजेची एक माहेरवाशीण ,नाशिक मध्ये येऊन आपल्या कर्तृत्वावर स्वतःचा झेंडा फडकवते , याचा मला ही सार्थ अभिमान आहेच !
               चि. सौ. मधुरा ही LLM शिकलेली आहे. तिने कांही वर्षे, लाॅ काॅलेजात प्राध्यापक म्हणून ,काम केले आहे .तसेच कांही वर्षे ,वकीली ही केलेली आहे. हे सर्व करून फक्त स्वतः पुढे जाणे ,तिला मान्य नव्हते. समाजातली तरूण पिढी ,पुढे आली पाहिजे , हे स्वप्न तिने पाहिले. ते प्रत्यक्षात आणण्यासाठी , धडपड सुरू केली. समाजात ज्याला पुढे जायचे आहे, त्याला चार लोकात ऊभे राहून ,आपले  व्यक्तीमत्व आणि विचार , प्रभावीपणे मांडता आले पाहिजेत. ह्या सामाजिक जाणिवेने ,तिने नाशिक ,मध्ये खालील मार्गदर्शन पर कोर्सेस सुरू केले.
      १. स्वतःची ओळख प्रभावीपणे कशी करून द्याल ?
       २ .व्यासपीठावर  ऊस्फूर्त , मुद्देसूद आणि प्रभावीपणे कसे बोलावे ?
       ३. बोलताना वजनदार आणि प्रभाव पाडणारे शब्द कसे वापरावे ?
       ४. नट , अभिनेता आणि वक्ता यात ,फरक काय असतो ?
       ५. सभेत आणि इतरत्र उत्साहपूर्ण , मनोरंजनात्मक संवाद , कसा साधावा ?
       ६. स्वतःचा व्यक्तीमत्व विकास कसा कराल आणि विकसित व्यक्तीमत्वाचा प्रभाव , समोरच्यावर कसा पाडाल ?
        ७.संकटात यश कसे शोधाल ?
        ८. आव्हानात दडलेले वरदान, कसे प्राप्त कराल ?
        ९ . स्वतःवर विश्वास ठेऊन , येणार्‍या वार्‍याची दिशा , तुम्ही कशी  बदलू शकता ? इत्यादी , इत्यादी.
             अशा प्रकारच्या विविध  विषयावर ,तिने स्वतः कार्यशाळा घेउन ,तसेच विविध महाविद्यालये , सभा , सम्मेलने , वृत्तपत्रे , रेडीओ , टिव्ही या माध्यमांचा उपयोग करून,  समाजातील जवळ जवळ ५० हजार  तरूणांना , पुढे जाण्याचे दृष्टीने मार्गदर्शन करून ,  खूपच प्रशंसनीय कार्य केलेले आहे.
          या प्रकारच्या समाज सेवेची, तिला आवड आहे व तोच तिने व्यवसाय म्हणून ही, स्विकारलेला आहे. या व्यवसायात ती संपूर्ण व्यस्त असते. सामाजिक जाणीव समाजात बिंबविण्या साठी ,तिने " मधुरंग प्राॅडक्शन्स " ही संस्था स्थापन केलेली आहे.
            आपल्यातल्या या आगळ्या वेगळ्या पैलूंचे श्रेय ती , तिचे कै. वडील , ती.आई आणि तिच्या ९४ वर्षांच्या आज हयात असलेल्या ,अाजोबांना देते.                                 
              झी टिव्ही वरील " सुपर वुमन " या कार्यक्रमात " सुपर स्टार , रजनीकांतची अम्मा " हा स्वलिखित आणि स्वअभिनित  कार्यक्रम ,सन २०११ मध्ये सादर करून , तिने परिक्षक , अभिनेता श्री. प्रशांत दामले आणि अभिनेत्री सौ. मृणाल कुलकर्णी ,यांचे हस्ते पारितोषिक मिळविलेले आहे. हा तिच्या आयुष्याला कलाटणी देणारा क्षण होता.
               सौ. मधुरा म्हणजे , विद्यार्थी प्रीय प्राध्यापिका ,यशस्वी लेखिका , अभिनेत्री , उत्कृष्ठ सूत्रसंचालिका , उत्तम वक्ता ,सामाजिक जाणीवेने विविध संस्थात काम करणारी कार्यकर्ती , श्री. जयेश यांची प्रेमळ पत्नी आणि चि. ध्रुव याची आदर्श माता, या सर्व भूमिका एकाच वेळी निभावून नेणारे ,एकमेवाद्वितीय असे व्यक्तिमत्व आहे.
            अशा या विविधरंगी व्यक्तीमत्व असलेल्या, सौ. मधुरा भोकरे क्षेमकल्याणी, हिचा आज वाढदिवस आहे. त्या निमित्त हा लेख लिहून, तिला भरभरून शुभेच्छा देतो आणि थांबतो.
            फोटोत दिसत आहे , सौ. मधुरा भोकरे क्षेमकल्याणी , अभिनेता प्रशांत दामले व अभिनेत्री सौ. मृणाल कुलकर्णी यांचे कडून उत्तम लेखन आणि उत्तम सादरीकरणाचे , पारितोषिक स्विकारताना......

श्री. बाळासाहेब जोगळेकर....वज्रादपि कठोराणि.....

संस्कृत मध्ये एक सुभाषित आहे....
        वज्रादपि कठोराणि मृदूनि कुसुमादपि
       लोकोत्तराणां चेतांसि को हि विज्ञातुमर्हसि ।।
अर्थ-  समाजातील लोकोत्तर महनीय  लोक  ,                       त्यांचा स्वभाव, परिस्थिती नुसार बदलू शकतात. आवश्यक असेल तेंव्हा,  स्वतःचे मन वज्रा पेक्षा कठोर करतात व गरज असेल तेंव्हा आपले मन, फुलाहून ही कोमल  करू शकतात. हाच त्यांच्या मोठेपणाचा ,विशेष आहे.
           या व्याख्येत बसणारे माझे एक स्नेही, मिरजेत  आहेत. त्यांचे नाव आहे श्री. बळवंत उर्फ बाळासाहेब जोगळेकर !  तुम्ही सरळ वागा , ते तुमच्याशी सरळ वागतील , पण तुम्ही वाकड्यात शिरलात की, बाळासाहेबांचा वाकडेपणा ,तुम्ही सहन सुध्दा करू शकणार नाही.
             बाळासाहेबांचे व्यक्तीमत्व, वेगळेच आहे. मध्यम उंची , गव्हाळ रंग , डोक्यावरील केसांचे जंजाळ गायब ,  डोळ्यात एक प्रकारची जरब , आवाजात ही दटावणीचा भाव ... एकूण सहजा सहजी कोणी ही, मित्रत्वाच्या भावनेने लगट  करायला येण्याचा विचार ही करणार नाही , असे हे व्यक्तीमत्व आहे.
              असे हे  कठोर वाटणारे बाळासाहेब , मनाने अतिशय हळवे ही आहेत. त्यांचे वडील त्यांच्या शेवटच्या दिवसात ,खूप आजारी होते. बाळासाहेबांनी आपल्या वडीलांची सहसा कोणी करणार नाही, इतकी सेवा, २४ तास खपून केली. अतिशय प्रेमाने केली. वडील गेल्या नंतर ते खूप दिवस अस्वस्थ होते. कारण एकच , वडीलांच्या वरचं नितांत प्रेम !  त्यांचा मुलगा शिकायला चेन्नईला गेला. मुलगा एकटा इतक्या लांब गेल्याने, त्याच्या काळजीने ते अस्वस्थ होते. कारण नितांत प्रेम ! वेळेला, " मी नातवंडांना सांभाळणार नाही , ते माझे काम नाही " ,असे म्हणणारे बाळासाहेब , नातवंडाला जरा जरी खरचटलं , तरी अस्वस्थ होतात , त्यांच्या डोळ्यात पाणी येते ,कारण नितांत प्रेम ! आपल्या मित्रमंडळींच्यावर ही ते नितांत प्रेम करतात , पण त्याच वेळी कोणी चुकला, तर  रागाने बोलून ,त्याला ठिकाणावर ही आणतात.  गोड बोलताना ,त्यांना शब्दांची वानवा असते , पण रागावून बोलताना, त्यांचे शब्द भांडार ओसंडून वाहते असते. माणसे त्यांचा राग लक्षात ठेवतात , पण त्या मागचे त्यांचे प्रेम, लक्षात घेत नाहीत.
              बाळासाहेब अत्यंत धार्मिक आहेत. दत्त महाराजांच्यावर त्यांची नितांत श्रध्दा आहे. अक्कलकोटच्या स्वामी समर्थांच्या आणि कुरवपूरला दत्त महाराजांच्या दर्शनाला ,ते कितीदा गेलेत याची गणती करणेच अवघड आहे. गुरूचरित्राची त्यांनी असंख्य पारायणे , त्यात सांगीतलेले नीतिनियम कठोरपणे पाळून, केली आहेत.
                  बाळासाहेबांच्या घरात कोणता ही छोटा किंवा मोठा समारंभ असो , बाळासाहेबांच्या मित्रांचीच यादी , साधारण शंभर ते दीडशे जणांची असते. त्या वेळी ते आवर्जून सर्वांना बोलावतात.  त्यांनी ज्याला एकदा आपला मानले, त्याला ते सहसा दूर करत नाहीत. पण कांही वेळा जवळच्या माणसांचा खोटारडेपणा , बनवाबनवी,  या कारणांनी परिस्थिती, त्यांना तसं करायला भाग पाडते व लोक दुरावतात , ही वस्तुस्थिती आहे.त्या बद्दल  बाळासाहेबांना ,दोष देता येणार नाही.
         श्री. बाळासाहेबांना दोन मुले. मुलगा चि. प्रसाद , मर्चंट नेव्हीत अधिकारी आहे. मुलगी चि. सौ. भक्ती, नवर्‍या सोबत गुजराथ मध्ये ,जामनेरला असते. दोघे ही आपल्या आपल्या जागी उत्तम परिस्थितीत आहेत. सौ. वहिनींची बाळासाहेबांना समर्थ साथ आहे.
            अशा या " वज्रादपि कठोराणि व मृदूनि कुसुमादपि " असलेल्या श्री. बाळासाहेबांना आणि सौ. वहिनींना उदंड व निरामय आयुष्य मिळो , सर्व सुखांचा त्यांच्यावर प्रचंड वर्षाव होवो , ही दत्त महाराजांच्या चरणी प्रार्थना करतो आणि थांबतो.

" वधू वर सूचक मंडळ "...एक अनुभव !

" वधू वर सूचक मंडळ "....एक अनुभव.
*******************************
माझी पत्नी सौ. रजनी आणि तिच्या स्नेही सौ. निशा अभ्यंकर , अशा दोघींनी मिळून एकमताने सन् १९९५ ते सन् २००१ अशी सहा वर्षे, मिरज येथे ,वधू वर सूचक मंडळ चालविले. पैसे मिळविणे हा हेतू ,अजिबात नव्हता. कांही सामाजिक कार्य करावे ,या उद्देशाने आणि त्या काळची समाजिक गरज ओळखून, त्यांनी " वधू वर सूचक मंडळ " चालविले.                         सुरवातीला आपल्याकडे मुलांची किंवा मुलींची स्थळे नसतील ,तर आपल्याकडे कोण येणार ? हा विचार करून  मिरजेत,  सांगलीत , नात्यातल्या व ओळखीच्या, घरोघरी जावून ,त्यांनी स्थळांची माहिती गोळा केली. जरा बर्‍या पैकी स्थळांची माहिती गोळा झाल्यावर , मिरजेच्या मंगल कार्यालयात, " अक्षता वधू वर सूचक  मंडळाचा " बोर्ड लावला.
         वधू वर सूचक मंडळ नवीन असल्याने व या क्षेत्राचा अनुभव नसल्याने ,  शिवाय स्वभाव भिडस्त असल्याने , हे वधू वर सूचक मंडळ चालविताना आलेले अनुभव, मोठे मनोरंजक होते.
           एक दिवस, एक पाच फूट सहा इंच उंचीची मुलगी ,अवेळीच आमच्या घरी आली आणि " काकू , तुमच्याकडे सहा फुटाची मुलं आहेत का हो ? " असा प्रश्न तिने टाकला. बाजारात भाजी आणायला गेल्यावर, अमूक एक भाजी तुमच्याकडे आहे का ? असं विचारल्या प्रमाणे तिचा पवित्रा होता.
          आणखीन एकजण ओळखीचे गृहस्थ होते. त्यांची मुलगी लग्नाची होती. प्रथम आल्या आल्या ,त्यांनी जाहीर करून टाकलं " मी वधू वर सूचक मंडळाची फी देण्याचा प्रश्नच येत नाही , कारण मी घरच्या सारखाच आहे . मी आल्यावर, आदरातिथ्य म्हणून , तुम्ही मला चहा  मला चहा द्यालच !  आता माझ्या जावयासाठीच्या अपेक्षा सांगतो . रोज संध्याकाळी  ,माझ्या मुलीला फिरायला नेणारा मुलगा, जावई म्हणून, मला हवा आहे. मेकॅनिकल इंजिनीयर अजिबात नको. तो कंपनीत कामाला गेला की , रात्री कधी परतेल ते सांगता येत नाही " . त्यांची ही अजब अट पाहून आम्हाला हसावे की रडावे , तेच समजेना !
          वधू वर सूचक मंडळाची वेळ आणि वार ही , ठरविलेले होते. आमच्या गल्लीतील एक ओळखीच्या बाई ,वेळ संपल्यावर आरामात यायच्या , बैठकीवर पाय पसरून आरामात बसायच्या आणि स्थळे सावकाश लिहून घ्यायच्या. त्या वेळी ,आमच्याकडे वैयक्तीक कामासाठी कोणी आलं, तरी त्यांना त्याची फिकीर नसायची. भिडस्त स्वभावामुळे, आम्ही गप्प बसून, हे सर्व सहन करत असू.
          एकदा एक मुलगी आली आणि म्हणू लागली " काकू , ज्याच्या कडे स्वतःचा बंगला , चार चाकी , घरी नोकर चाकर असलेलं स्थळ आहे का ? " ही १९९५ ते २००१ या सालातली गोष्ट आहे. त्या वेळी मुलींचे पालक किंवा स्वतः मुली ही ,स्थळासाठी यायच्या. तिच्या वरा बद्दलच्या अटी ऐकून, तिथेच बसलेले सदगृहस्थ तिला म्हणाले " बाळ , तू पन्नास , पंचावन्न वर्षाच्या गृहस्थाशी लग्न कर , तरच तुझ्या या गहन अटी पूर्ण झालेल्या तुला मिळतील "
            असेच एक दिवस एक गृहस्थ आले आणि म्हणाले " आमच्या मुलीला बस लागते , तेंव्हा तुम्ही रेल्वेने जाता येईल ,अशाच गावची स्थळं मला सांगा " खरं तर बस लागू नये याची काळजी घेता येते , हे त्या गृहस्थांच्या गावी ही नव्हते. काय सांगायचं अशा लोकांना ?
           त्याच वेळी पुण्याहून आलेल्या, एका मुलाच्या वडीलांनी सांगीतले की , पुण्यात एका वधू वर सूचक मंडळात, ते गेले होते. तिथे एका मुलीच्या अपेक्षा ,त्यांच्या वाचनात आल्या. तिने लिहीले होते , मुलगा एकूलता एक असावा ,  पुढे त्यांनी जे सांगीतले ते कल्पनेच्या पलिकडचे होते . मुलाच्या आई वडीलांच्या फोटोला " हार " घातलेला असावा. हे ऐकून आम्ही सर्द झालो.
          आता काळ बदलला आहे. १९९५ ते २००१ या काळात ,मिरजे सारख्या मध्यम शहरात ,बहुतांशी मुलींचे पालक किंवा स्वतः मुली स्थळासाठी येत असत. आता मुलांचे पालक व मुले, वधूच्या शोधात फिरत असतात, असे ऐकले आहे.
      आमच्या " अक्षता वधू वर सूचक " मंडळा तर्फे ज्यांचे विवाह ठरले , त्या पैकी कांही जण आज ही संपर्कात आहेत ,याचे समाधान निश्चित आहे.
         वधू वर सूचक मंडळ चालविणे , हा एक वेगळा अनुभव होता, हे मात्र नक्की !

श्री. बाबा अर्जुनवाडकर , फोटोग्राफीचा बादशहा...

आज मी तुम्हाला ओळख करून देणार आहे , ती म्हणजे पुण्यातील एके काळचे प्रसिध्द फोटोग्राफर श्री. नीलकंठ विनायक उर्फ बाबा अर्जुनवाडकर यांची ! मला सांगायला अभिमान वाटतो की बाबा हा माझा आत्ते भाऊ आहे.
           बाबाचे वडील हे संस्कृत पंडीत होते. त्याचे संस्कृत पंडीत असलेले काका , श्री. कृष्ण श्रीनिवास अर्जुनवाडकर यांचे नाव पूर्वीच्या पिढीतील सर्वांना माहिती असेलच ! बाबाचे वडील संस्कृत पंडीत होतेच , पण त्यांना फोटोग्राफीची ही विशेष आवड होती. तो वडीलोपार्जित वारसा बाबाने निष्ठेने चालविला.
             बाबाचे वडील लवकर गेले त्या मुळे बाबा आणि त्यांच्या सर्व कुटूंबाला बेळगावहून पुण्याला यावे लागले. पुण्यात आल्यावरचे त्या सर्वांचे दिवस अतिशय कष्टात गेले. पुण्यात आल्यावर पोटापाण्याचा व्यवसाय म्हणून बाबाने फोटोग्राफी सुरू केली. व्यवसाय करायचा म्हटलं की , ज्याला बाजारात मागणी आहे , तेच करावे लागते. बाबाने लग्न , मुंजी , शाळांची स्नेह संम्मेलने यांचे फोटो काढण्या साठी अक्षरशः रात्रंदिवस धावपळ केली. मिळेल ते काम करायचे , पण ते मन लाउन आणि जीव ओतूनच करायचे  , ही त्याची निष्ठा होती. कांही दिवसा नंतर ज्यांना फोटोग्राफीतलं कळतं , त्यांना याची जाणिव झाली की , बाबाच्या फोटोत कांही तरी वेगळे सौंदर्य आहे. जागा तीच , माणसे ही तीच , पण दुसर्‍या फोटोग्राफरने काढलेल्या फोटो पेक्षा, बाबाचा फोटो सरसच असायचा.  ज्याचा फोटो घेतोय त्याची भावमुद्रा , कॅमेरा अॅंगल , फोटोची क्लॅरिटी , करेक्ट एक्सपोजर इत्यादी तांत्रिक बाबी शिवाय बाबाची जी, साधनेतून कमविलेली सौंदर्य दृष्टी होती , त्या मुळे , त्याने काढलेला फोटो कधी ही उजवाच असायचा !
            बाबाला संगीताची ही खूप आवड आहे. तो त्यातला दर्दी ही आहे. गायकाने पहिला " साssss" लावला की, राग ओळखणारे " कानसेन " असतात. बाबाचा त्या " कानसेनात " बराच वरचा नंबर आहे.
         पुण्यातल्या " सवाई गंधर्व " या कार्यक्रमाला तो आवर्जून हजेरी लावतोच लावतो. तिथे गायन किंवा जी कला सादर होत असेल , त्यांचे असंख्य फोटो बाबाने काढलेले आहेत. हे सर्व फोटो तुम्हाला त्याच्या फेसबुक अकाउंटवर पहायला मिळतील. अनेक नामवंत कलाकारांनी , बाबाच्या फोटोचे कौतूक करून , ते आवर्जून त्याच्या कडून , स्वतः साठी मागून ही घेतलेले आहेत. असे फोटो त्यांच्या " ड्राॅईंग रूम " ची शोभा नक्कीच वाढवत आसणार , ही खात्री आहे !
           बाबाचे आणि सौ. अपर्णा वहिनींचे, आणखीन एक वैशिष्ठ्य म्हणजे, ते आपल्या प्रेमळ स्वभावाने , सर्व नातेवाईकांशी , संबंध आणि संपर्क ठेउन आहेत. आज काल हे दुर्मिळ आहे.
             असा हा माझ्या पेक्षा तीन वर्षांनी वडील असलेला , माझा आतेभाऊ बाबा , सध्या, खूप अाजारी आहे. त्याला दोन मुली आहेत. चि. सौ. मधुरा आणि चि. सौ. सायली  ! त्या दोघी , त्याची आणि सौ. अपर्णा वहिनींची काळजी घेतात. त्यांना माझ्या दुसर्‍या आतेभावाचा मुलगा चि. ॐकार याची ही मोलाची साथ असते. सौ. अपर्णा वहिनींची ही तब्बेत उत्तम आहे , अशातला भाग नाही. बाबा आणि सौ. वहिनी एकमेकाला सांभाळून राहतात.
          अशा या माझ्या आत्तेभावाची म्हणजेच बाबाची, तब्बेत लवकर सुधारो , त्याला आणि सौ, अपर्णा वहिनींना परमेश्वराने उत्तम निरामय आयुष्य द्यावे , अशी परमेश्वरा जवळ कळकळीची प्रार्थना करतो आणि थांबतो.
         खाली फोटोत कॅमेर्‍यासह दिसतो तो श्री. बाबा अर्जुनवाडकर . बाकीचे त्याने काढलेले फोटो आहेत. त्यात आहेत , पंडीत जसराज , कौशिकी चक्रवर्ती , उस्ताद झाकीर हुसेन आणि हरिप्रसाद चौरासिया !